1 — Elif Lâm Râ. İşte bunlar, hikmet dolu Kitab’ın âyetleridir.

(Konu: Kaynak | Ana mesaj: Kur’an sıradan söz değil, ilahî hikmettir.)

(Hurûf-ı mukattaa ile Kur’an’ın beşer sözü olmadığına dikkat çekilir.)

2 — İçlerinden bir adama, “İnsanları uyar ve iman edenlere, Rableri katında kendileri için yüksek bir makam olduğunu müjdele” diye vahyetmemiz insanlara şaşırtıcı mı geldi ki inkârcılar, “Bu apaçık bir sihirbazdır” dediler?

(Konu: İtiraz | Ana mesaj: Sorun mesajda değil, kibirde.)

(Peygamberin “bizden biri” oluşu, inkârcılara bahane olur.)

3 — Şüphesiz Rabbiniz, gökleri ve yeri altı günde yaratan, sonra da Arş’a istivâ eden Allah’tır. O, her işi düzenleyip yönetir. O’nun izni olmadan hiçbir şefaatçi yoktur. İşte Rabbiniz Allah budur; öyleyse O’na kulluk edin. Düşünmez misiniz?

(Konu: Otorite | Ana mesaj: Yaratıp yöneten yalnız Allah’tır.)

(Şefaat beklentisinin bile Allah’ın iznine bağlı olduğu hatırlatılır.)

4 — Hepinizin dönüşü O’nadır. Allah’ın vaadi gerçektir. O, yaratmayı başlatır, sonra iman edip salih amel işleyenleri adaletle karşılık vermek için onu tekrarlar. İnkâr edenler için ise, inkârları sebebiyle kaynar sudan bir içecek ve acı bir azap vardır.

(Konu: Dönüş | Ana mesaj: Hayat başıboş değil, hesap var.)

(Başlangıç ve dönüşün Allah’a ait olduğu vurgulanır.)

5 — Güneşi bir aydınlık, ayı da bir nur yapan; yılların sayısını ve hesabını bilmeniz için ona menziller takdir eden O’dur. Allah bunları ancak hak ile yaratmıştır. O, bilen bir topluluk için âyetleri ayrıntılı olarak açıklar.

(Konu: Delil | Ana mesaj: Kâinat, düşünen için ayettir.)

(Zamanın ve düzenin ilahî ölçüyle kurulduğu gösterilir.)

6 — Gece ile gündüzün birbiri ardınca gelmesinde ve Allah’ın göklerde ve yerde yarattığı şeylerde, sakınan bir topluluk için gerçekten nice âyetler vardır.

(Konu: İşaretler | Ana mesaj: Dikkat eden için her şey konuşur.)

(Kâinattaki düzenin, Allah’ın varlığına delil olduğu hatırlatılır.)

7 — Bizimle karşılaşmayı ummayan, dünya hayatına razı olup onunla yetinen ve âyetlerimizden gafil olanlar var ya;

(Konu: Gaflet | Ana mesaj: Ahireti hesaba katmamak körlüktür.)

(Dünyayı tek hedef yapan zihniyet tanımlanır.)

8 — İşte onların kazandıklarına karşılık varacakları yer ateştir.

(Konu: Sonuç | Ana mesaj: Tercihin, varış yerini belirler.)

(Dünya merkezli yaşamın akıbeti netleştirilir.)

9 — İman edip salih amel işleyenlere gelince; Rableri, imanları sebebiyle onları doğru yola iletir. Nimetlerle dolu cennetlerde, altlarından ırmaklar akar.

(Konu: Mükâfat | Ana mesaj: İman, yolu da sonu da aydınlatır.)

(İman–amel bütünlüğünün karşılığı tasvir edilir.)

10 — Oradaki duaları: “Allah’ım! Seni eksikliklerden uzak tutarız”dır. Orada birbirlerine selâmları “Selâm”dır. Dualarının sonu da “Hamd âlemlerin Rabbi Allah’a mahsustur” sözüdür.

(Konu: Hâl | Ana mesaj: Cennetin dili hamd ve selâmdır.)

(Cennetteki ruh hâli ve iletişim biçimi betimlenir.)

11 — Eğer Allah, insanlara hayrı acele istedikleri gibi şerri de acele verseydi, elbette ecelleri bitirilmiş olurdu. Biz ise bizimle karşılaşmayı ummayanları, azgınlıkları içinde bocalar hâlde bırakırız.

(Konu: Acele | Ana mesaj: Rahmet, cezayı hemen indirmemektir.)

(İnsanın sabırsızlığına karşı ilahî hikmet vurgulanır.)

12 — İnsana bir zarar dokunduğunda, yan yatarken, otururken veya ayakta iken bize yalvarır. Fakat ondan zararı giderdiğimizde, sanki kendisine dokunan bir zarar için bize hiç yalvarmamış gibi geçip gider. İşte haddi aşanlara yaptıkları böyle süslü gösterilmiştir.

(Konu: Nankörlük | Ana mesaj: Darlıkta dua, bollukta unutma insanın zaafıdır.)

(Geçici yönelişin kalıcı kulluk olmadığına dikkat çekilir.)

13 — Andolsun, sizden önceki nice nesilleri, zulmettiklerinde helâk ettik. Peygamberleri onlara apaçık deliller getirmişti; ama onlar iman edecek değillerdi. İşte suçlular topluluğunu böyle cezalandırırız.

(Konu: İbret | Ana mesaj: Zulüm, toplumları çökerten yasadır.)

(Geçmiş ümmetlerin akıbeti örnek gösterilir.)

14 — Sonra onların ardından sizi yeryüzünde halifeler yaptık ki, nasıl davranacağınızı görelim.

(Konu: Sorumluluk | Ana mesaj: Hayat bir imtihandır, miras değil emanet.)

(İnsanın yeryüzündeki rolü sınanma olarak tanımlanır.)

15 — Onlara apaçık âyetlerimiz okunduğunda, bizimle karşılaşmayı ummayanlar, “Bundan başka bir Kur’an getir ya da bunu değiştir” derler. De ki: “Onu kendiliğimden değiştirmem benim için olacak şey değildir. Ben ancak bana vahyedilene uyarım. Eğer Rabbime karşı gelirsem, büyük bir günün azabından korkarım.”

(Konu: Teslimiyet | Ana mesaj: Hakikat pazarlık kabul etmez.)

(Kur’an’ı beşer sözü gibi değiştirme talebi reddedilir.)

16 — De ki: “Eğer Allah dileseydi onu size okumazdım; O da onu size bildirmezdi. Ben bundan önce aranızda bir ömür yaşadım. Hâlâ akletmez misiniz?”

(Konu: Delil | Ana mesaj: Hayatım, sözümün şahididir.)

(Peygamberin geçmişi, vahyin uydurma olmadığını gösterir.)

17 — Allah’a karşı yalan uydurandan veya O’nun âyetlerini yalanlayandan daha zalim kim olabilir? Şüphesiz suçlular kurtuluşa ermezler.

(Konu: Zulüm | Ana mesaj: En büyük haksızlık, hakikati inkârdır.)

(Vahyi reddetmenin ağırlığı vurgulanır.)

18 — Onlar, Allah’ı bırakıp kendilerine ne zarar ne de fayda verebilen şeylere taparlar ve “Bunlar Allah katında bizim şefaatçilerimizdir” derler. De ki: “Allah’a, göklerde ve yerde bilmediği bir şeyi mi haber veriyorsunuz?” O, onların ortak koştuklarından uzaktır, yücedir.

(Konu: Şirk | Ana mesaj: Uydurma aracı, hakikati değiştirmez.)

(Putların şefaat iddiası reddedilir.)

19 — İnsanlar tek bir ümmetti; sonra ayrılığa düştüler. Eğer Rabbinden önceden verilmiş bir söz olmasaydı, ayrılığa düştükleri konuda aralarında hüküm verilmiş olurdu.

(Konu: Ayrılık | Ana mesaj: İhtilaf, imtihanın parçasıdır.)

(Hükmün ertelenmesi, ilahî imtihan düzenidir.)

20 — “Ona Rabbinden bir mucize indirilseydi ya!” derler. De ki: “Gayb ancak Allah’a aittir. Bekleyin; ben de sizinle birlikte bekleyenlerdenim.”

(Konu: Sabır | Ana mesaj: Zamanı Allah belirler.)

(Mucize dayatmasına karşı teslimiyet öğretilir.)

21 — İnsanlara bir sıkıntı dokunduktan sonra kendilerine bir rahmet tattırdığımızda, bir de bakarsın ki âyetlerimize karşı tuzak kurarlar. De ki: “Allah’ın tuzağı daha çabuktur.” Şüphesiz elçilerimiz, kurduğunuz tuzakları yazmaktadır.

(Konu: Niyet | Ana mesaj: Rahmet gelince nankörleşmek, kaybettirir.)

(Sıkıntı sonrası inkâra yöneliş uyarılır.)

22 — Sizi karada ve denizde gezdiren O’dur. Hatta siz gemilerde bulunduğunuzda, gemiler onları güzel bir rüzgârla götürdüğünde ve onunla sevindiklerinde, birden gemilere şiddetli bir fırtına gelir, her yerden dalgalar onları kuşatır ve artık kuşatıldıklarını sanırlar da dini yalnız O’na has kılarak Allah’a yalvarırlar: “Bizi bundan kurtarırsan mutlaka şükredenlerden olacağız.”

(Konu: Acziyet | Ana mesaj: Gerçek yöneliş, çaresizlikte ortaya çıkar.)

(Tehlike anında fıtrî tevhid hatırlatılır.)

23 — Fakat Allah onları kurtarınca, bir de bakarsın ki yeryüzünde haksız yere taşkınlık ederler. Ey insanlar! Taşkınlığınız ancak kendi aleyhinizedir. Dünya hayatının geçici menfaatidir bu. Sonra dönüşünüz bize olacaktır; biz de yaptıklarınızı size haber vereceğiz.

(Konu: Dönüş | Ana mesaj: Unutulan söz, sahibine döner.)

(Kurtuluş sonrası verilen sözlerin bozulması eleştirilir.)

24 — Dünya hayatının durumu, gökten indirdiğimiz bir su gibidir. Onunla yeryüzünün bitkileri, insanların ve hayvanların yediği şeyler birbirine karışır. Nihayet yeryüzü süslenip bezendiğinde ve sahipleri onun üzerinde güç sahibi olduklarını sandıklarında, ona geceleyin veya gündüzün emrimiz gelir; onu sanki dün yokmuş gibi kökünden biçilmiş hâle getiririz. Düşünen bir topluluk için âyetleri böyle açıklarız.

(Konu: Fanilik | Ana mesaj: Dünya, bir anda sönen süstür.)

(Geçiciliğin çarpıcı benzetmesi yapılır.)

25 — Allah, esenlik yurduna çağırır ve dilediğini doğru yola iletir.

(Konu: Davet | Ana mesaj: Hak yol, barışa çağrıdır.)

(Cennete çağrı ve hidayetin kaynağı belirtilir.)

26 — Güzel davrananlara daha güzeli ve bir de fazlası vardır. Yüzlerine ne bir kara leke bulaşır ne de bir zillet. İşte onlar cennet ehlidir; orada ebedî kalacaklardır.

(Konu: Karşılık | Ana mesaj: İyilik, izzetle karşılanır.)

(İhsanın karşılığının sadece cennet değil, fazlası olduğu bildirilir.)

27 — Kötülük yapanlara gelince; kötülüğün karşılığı dengi kadardır. Onları bir zillet kaplar. Onları Allah’tan koruyacak kimse yoktur. Sanki yüzleri geceden karanlık parçalarla kaplanmış gibidir. İşte onlar cehennem ehlidir; orada ebedî kalacaklardır.

(Konu: Akıbet | Ana mesaj: Günah, insanın yüzünü karartır.)

(Zillet ve çaresizlik hâli tasvir edilir.)

28 — O gün hepsini bir araya toplarız; sonra ortak koşanlara: “Siz ve ortaklarınız yerinizde durun” deriz. Artık aralarını ayırırız. Ortak koştukları da der ki: “Siz bize tapmıyordunuz.”

(Konu: Yüzleşme | Ana mesaj: Sahte ilahlar hesap gününde yok olur.)

(Şirk bağlarının kopacağı sahne anlatılır.)

29 — “Artık bizimle sizin aranızda şahit olarak Allah yeter. Biz sizin bize tapmanızdan habersizdik.”

(Konu: Red | Ana mesaj: Putlar bile seni tanımaz.)

(Tapılanların, tapınmayı reddedişi vurgulanır.)

30 — İşte orada herkes geçmişte yaptığını karşısında bulur. Hepsi gerçek sahipleri olan Allah’a döndürülür ve uydurdukları şeyler kendilerinden kaybolup gider.

(Konu: Hesap | Ana mesaj: Gerçek ortaya çıkar, yalan dağılır.)

(Amellerin bizzat görüleceği bildirilir.)

31 — De ki: “Size gökten ve yerden kim rızık veriyor? Kulağa ve göze kim hükmediyor? Ölüden diriyi, diriden ölüyü kim çıkarıyor? İşleri kim yönetiyor?” ‘Allah’ diyecekler. De ki: “Öyleyse sakınmaz mısınız?”

(Konu: İtiraf | Ana mesaj: Bildiğin hakikat seni sorumlu kılar.)

(Müşriklerin bile kabul ettiği hakikat yüzlerine vurulur.)

32 — İşte sizin gerçek Rabbiniz Allah budur. Haktan sonra sapıklıktan başka ne vardır? O hâlde nasıl çevriliyorsunuz?

(Konu: Seçim | Ana mesaj: Hak belliyse, dönüş anlamsızdır.)

(Hak ile bâtıl arasındaki keskin ayrım vurgulanır.)

33 — İşte böylece, yoldan çıkanlar hakkında Rabbinin sözü gerçekleşmiştir: Onlar iman etmezler.

(Konu: Sonuç | Ana mesaj: Israr, kalbi mühürler.)

(Sürekli inkârın kalıcı hâle gelişi anlatılır.)

34 — De ki: “Ortak koştuklarınızdan yaratmayı başlatıp sonra onu tekrar eden var mı?” De ki: “Yaratmayı başlatan, sonra onu tekrar eden Allah’tır. Öyleyse nasıl aldatılıyorsunuz?”

(Konu: Gerçeklik | Ana mesaj: Yaratamayan ilah olamaz.)

(Putların aczi sorgulama yoluyla gösterilir.)

35 — De ki: “Ortak koştuklarınızdan hakka ileten var mı?” De ki: “Allah hakka iletir. Öyleyse hakka ileten mi uyulmaya daha lâyıktır, yoksa kendisi iletilmedikçe yol bulamayan mı? Size ne oluyor, nasıl hükmediyorsunuz?”

(Konu: Rehberlik | Ana mesaj: Yol gösteremeyen, izlenmez.)

(Gerçek hidayetin yalnız Allah’tan olduğu hatırlatılır.)

36 — Onların çoğu, ancak zanna uyarlar. Zan ise haktan hiçbir şeyin yerini tutmaz. Şüphesiz Allah, onların yaptıklarını çok iyi bilmektedir.

(Konu: Zan | Ana mesaj: Tahmin, hakikatin yerini tutmaz.)

(İnanç yerine varsayımla hareket etmenin değersizliği vurgulanır.)

37 — Bu Kur’an, Allah’tan başkası tarafından uydurulmuş değildir. Ancak kendinden öncekini doğrulayan ve kitabı açıklayandır; onda şüphe yoktur; âlemlerin Rabbindendir.

(Konu: Vahiy | Ana mesaj: Kur’an’ın kaynağı ilahîdir.)

(Kur’an’ın uydurma olmadığı kesin dille belirtilir.)

38 — Yoksa “Onu uydurdu” mu diyorlar? De ki: “Eğer doğruysanız, Allah’tan başka çağırabildiklerinizi de çağırın da onun benzeri bir sûre getirin.”

(Konu: Meydan okuma | Ana mesaj: Hakikat, benzerini getirmeni ister.)

(Kur’an’ın eşsizliğine karşı açık bir çağrı yapılır.)

39 — Hayır! Onlar, bilgisini kavrayamadıkları ve henüz yorumu kendilerine gelmemiş olan şeyi yalanladılar. Onlardan öncekiler de böyle yalanlamıştı. Bak, zalimlerin sonu nasıl olmuştu!

(Konu: Acele inkâr | Ana mesaj: Anlamadan reddetmek helâke götürür.)

(Geçmiş kavimlerin akıbeti ibret olarak sunulur.)

40 — Onlardan ona iman edenler de vardır, iman etmeyenler de. Rabbin bozguncuları çok iyi bilmektedir.

(Konu: Ayrışma | Ana mesaj: Her çağrıda kabul eden de reddeden de olur.)

(İnsanların tepkilerinin farklı olacağı bildirilir.)

41 — Eğer seni yalanlarlarsa de ki: “Benim yaptığım bana, sizin yaptığınız da sizedir. Siz benim yaptıklarımdan uzaksınız, ben de sizin yaptıklarınızdan uzağım.”

(Konu: Ayrışma | Ana mesaj: Herkes kendi yolunun sonucunu taşır.)

(Peygambere, reddediş karşısında net duruş öğretilir.)

42 — Onlardan seni dinleyenler vardır. Peki sağır olanlara, üstelik akıllarını da kullanmıyorlarsa sen mi işittireceksin?

(Konu: Algı | Ana mesaj: Duymak başka, anlamak başkadır.)

(Fiziksel işitme ile kalbî idrak arasındaki fark vurgulanır.)

43 — Onlardan sana bakanlar da vardır. Fakat görmüyorlarsa, üstelik basiretleri de yoksa sen mi körleri doğru yola ileteceksin?

(Konu: Basiret | Ana mesaj: Göz açık olsa da kalp kör olabilir.)

(Hakikati görmeyen bakışların durumu anlatılır.)

44 — Şüphesiz Allah insanlara hiçbir şekilde zulmetmez; fakat insanlar kendilerine zulmederler.

(Konu: Adalet | Ana mesaj: Kaybedişin faili insanın kendisidir.)

(İlahi adaletin temel ilkesi hatırlatılır.)

45 — Onları bir araya toplayacağı gün, sanki dünyada sadece gündüzün bir saati kadar kalmış gibi olurlar; aralarında birbirlerini tanırlar. Allah ile karşılaşmayı yalanlayanlar gerçekten ziyana uğramışlardır; onlar doğru yolu bulamamışlardır.

(Konu: Zaman | Ana mesaj: Dünya, ahiretin yanında bir an gibidir.)

(Kıyamet gününde dünyanın kısalığı hissedilir.)

46 — Onlara vadettiğimizin bir kısmını sana göstersek de yahut seni vefat ettirsek de, onların dönüşü bize olacaktır. Sonra Allah, onların yaptıklarına şahittir.

(Konu: Akıbet | Ana mesaj: Son söz Allah’ındır.)

(Hesabın mutlaka görüleceği bildirilir.)

47 — Her ümmet için bir peygamber vardır. Peygamberleri geldiği zaman, aralarında adaletle hükmedilir; onlara zulmedilmez.

(Konu: Adalet | Ana mesaj: Kimse uyarılmadan sorumlu tutulmaz.)

(İlahi adaletin evrenselliği vurgulanır.)

48 — “Eğer doğru iseniz, bu vaat ne zaman?” derler.

(Konu: Alay | Ana mesaj: İnkâr, zamanı sorgular.)

(Azabın ertelenmesi inkâra cesaret verir.)

49 — De ki: “Allah’ın dilediği dışında kendime ne zarar ne de fayda verebilirim. Her ümmet için bir ecel vardır. Ecelleri gelince ne bir an geri kalırlar ne de ileri giderler.”

(Konu: Kader | Ana mesaj: Zamanın sahibi Allah’tır.)

(Her toplum için belirlenmiş sürenin değişmezliği öğretilir.)

50 — De ki: “O’nun azabı size geceleyin yahut gündüzün gelirse ne dersiniz? Suçlular onun hangi kısmını acele isterler?”

(Konu: Uyarı | Ana mesaj: Azap gelince acele etmenin anlamı kalmaz.)

(Alaycı bekleyişin anlamsızlığı ortaya konur.)

51 — Sonra o gerçekleştiğinde mi ona inanacaksınız? O zaman mı? Hâlbuki onu acele istiyordunuz!

(Konu: Pişmanlık | Ana mesaj: Gerçek ortaya çıkınca iman fayda vermez.)

(Azap gelince yapılan iman teklifinin kabul edilmeyeceği bildirilir.)

52 — Sonra zulmedenlere, “Sürekli azabı tadın! Kazandıklarınızdan başka bir şeyle mi cezalandırılıyorsunuz?” denir.

(Konu: Karşılık | Ana mesaj: Ceza, yapılanın aynasıdır.)

(Azabın keyfî değil, amele bağlı olduğu vurgulanır.)

53 — “O gerçek mi?” diye senden haber istiyorlar. De ki: “Evet, Rabbime andolsun ki o gerçektir ve siz onu engelleyemezsiniz.”

(Konu: Kesinlik | Ana mesaj: Hakikat ertelenir ama iptal edilmez.)

(Hesabın kaçınılmazlığı kesin ifadeyle bildirilir.)

54 — Zulmeden herkes, yeryüzündeki her şeye sahip olsa onu kurtuluş fidyesi olarak vermek isterdi. Azabı gördüklerinde içten içe pişman olurlar. Aralarında adaletle hükmedilir; onlara zulmedilmez.

(Konu: Çaresizlik | Ana mesaj: O gün, dünya serveti bile kurtarmaz.)

(Ahiretteki pişmanlık sahnesi tasvir edilir.)

55 — İyi bilin ki göklerde ve yerde ne varsa Allah’ındır. Yine iyi bilin ki Allah’ın vaadi gerçektir; fakat onların çoğu bilmezler.

(Konu: Hakikat | Ana mesaj: Mülk O’nunsa, söz de O’nundur.)

(Vaadin kaynağına dikkat çekilerek güven telkin edilir.)

56 — O, diriltir ve öldürür. Yalnız O’na döndürüleceksiniz.

(Konu: Kudret | Ana mesaj: Başlangıç da dönüş de O’nadır.)

(Hayat ve ölümün tek sahibi hatırlatılır.)

57 — Ey insanlar! Size Rabbinizden bir öğüt, gönüllerde olana bir şifa, müminler için bir hidayet ve rahmet gelmiştir.

(Konu: Şifa | Ana mesaj: Kur’an, kalbin ilacıdır.)

(Vahyin insan üzerindeki dönüştürücü etkisi tanımlanır.)

58 — De ki: “Allah’ın lütfu ve rahmetiyle, işte bununla sevinsinler. Bu, onların biriktirdiklerinden daha hayırlıdır.”

(Konu: Sevinç | Ana mesaj: Gerçek kazanç, hidayettir.)

(Dünyevî birikimlere karşı manevî kazanç öne çıkarılır.)

59 — De ki: “Allah’ın size indirdiği rızıklardan bir kısmını helâl, bir kısmını haram kıldığınızı gördünüz mü? De ki: ‘Buna Allah mı izin verdi, yoksa Allah’a iftira mı ediyorsunuz?’”

(Konu: Yetki | Ana mesaj: Helâl-haram koymak ilahî haktır.)

(Dinin keyfî biçimde değiştirilmesi eleştirilir.)

60 — Allah’a iftira edenlerin kıyamet günü hakkındaki zannı nedir? Şüphesiz Allah insanlara karşı lütuf sahibidir; fakat onların çoğu şükretmezler.

(Konu: İftira | Ana mesaj: Nankörlük, lütfu görmezden gelmektir.)

(İlahi lütfa rağmen şükrün azlığına dikkat çekilir.)

61 — Sen hangi işte bulunursan bulun, ondan Kur’an’dan ne okursan oku ve siz hangi işi yaparsanız yapın, ona daldığınızda biz mutlaka üzerinizde şahidizdir. Yerde ve gökte zerre ağırlığınca hiçbir şey Rabbinden gizli kalmaz; bundan daha küçüğü de büyüğü de yoktur ki apaçık bir kitapta bulunmasın.

(Konu: Murakabe | Ana mesaj: Gizli sandığın her şey kayıt altındadır.)

(İlahi gözetimin sürekliliği hatırlatılır.)

62 — İyi bilin ki Allah’ın dostlarına korku yoktur; onlar üzülmeyeceklerdir.

(Konu: Güvence | Ana mesaj: Allah’a yakınlık, huzur getirir.)

(Velâyetin sonucu olarak emniyet müjdelenir.)

63 — Onlar iman eden ve takvâ sahibi olanlardır.

(Konu: Kimlik | Ana mesaj: Dostluk, iman ve takvâ ile olur.)

(Allah’ın dostlarının kim olduğu açıklanır.)

64 — Onlara dünya hayatında da ahirette de müjde vardır. Allah’ın sözlerinde değişme yoktur. İşte bu, büyük kurtuluştur.

(Konu: Müjde | Ana mesaj: Güven, iki dünyayı da kuşatır.)

(İlahi vaadin değişmezliği vurgulanır.)

65 — Onların sözü seni üzmesin. Şüphesiz izzet bütünüyle Allah’ındır. O, hakkıyla işiten, bilendir.

(Konu: Teselli | Ana mesaj: Değer, insanların sözünde değil, Allah katındadır.)

(Peygambere, inkârcıların sözlerine karşı teselli verilir.)

66 — İyi bilin ki göklerde ve yerde kim varsa Allah’ındır. Allah’ı bırakıp ortak koştuklarına uyanlar neye uyuyorlar? Onlar ancak zanna uyuyorlar ve sadece yalan söylüyorlar.

(Konu: Bağlılık | Ana mesaj: Zan, hakikatin yerini tutmaz.)

(Şirk temelsizliğinin zanna dayandığı vurgulanır.)

67 — O, içinde dinlenesiniz diye geceyi, göresiniz diye de gündüzü sizin için yaratandır. Şüphesiz bunda dinleyen bir topluluk için âyetler vardır.

(Konu: Nimet | Ana mesaj: Zaman bile rahmettir.)

(Gece–gündüz düzeninin hikmeti hatırlatılır.)

68 — “Allah çocuk edindi” dediler. Hâşâ! O, bundan münezzehtir. O, hiçbir şeye muhtaç değildir. Göklerde ve yerde ne varsa O’nundur. Bu konuda elinizde hiçbir delil yoktur. Allah hakkında bilmediğiniz şeyi mi söylüyorsunuz?

(Konu: İftira | Ana mesaj: Delilsiz iddia, hakikate ihanettir.)

(Allah’a evlat isnadının temelsizliği reddedilir.)

69 — De ki: “Allah’a iftira edenler asla kurtuluşa ermezler.”

(Konu: Sonuç | Ana mesaj: Hakikate yalan karışmaz.)

(İftiranın akıbeti kesin dille bildirilir.)

70 — Onların dünyada kısa bir menfaati vardır; sonra dönüşleri bize olacaktır. Sonra inkâr etmeleri sebebiyle onlara şiddetli azabı tattıracağız.

(Konu: Aldanış | Ana mesaj: Kısa kazanç, uzun kayba dönüşür.)

(Dünya menfaatinin geçiciliği vurgulanır.)

71 — Onlara Nûh’un haberini oku: Hani kavmine demişti ki: “Ey kavmim! Eğer benim aranızda durmam ve Allah’ın âyetlerini hatırlatmam size ağır geldiyse, ben yalnız Allah’a dayanmışımdır. Siz de ortaklarınızla birlikte işinizi kararlaştırın; sonra işiniz size gizli kalmasın. Ardından hakkımda hükmünüzü verin ve bana mühlet de tanımayın.”

(Konu: Tevekkül | Ana mesaj: Hak yolda olan, tehdide boyun eğmez.)

(Nûh’un kararlı duruşu örnek olarak sunulur.)

72 — “Eğer yüz çevirirseniz, ben sizden bir ücret istemedim. Benim ücretim ancak Allah’a aittir ve ben müslümanlardan olmakla emrolundum.”

(Konu: Samimiyet | Ana mesaj: Hak, menfaat için anlatılmaz.)

(Peygamberlerin karşılıksız daveti vurgulanır.)

73 — Onu yalanladılar; biz de onu ve onunla birlikte gemide bulunanları kurtardık ve onları halifeler yaptık. Âyetlerimizi yalanlayanları ise boğduk. Uyarılanların sonunun nasıl olduğuna bir bak!

(Konu: Akıbet | Ana mesaj: Yalanlayan kaybeder, sabreden kazanır.)

(Nûh kavminin helâki ibret olarak verilir.)

74 — Sonra onun ardından nice peygamberleri kavimlerine gönderdik. Onlara apaçık deliller getirdiler; fakat daha önce yalanladıkları şeye iman edecek değillerdi. İşte haddi aşanların kalplerini böyle mühürleriz.

(Konu: Israr | Ana mesaj: Sürekli reddediş, kalbi kapatır.)

(Geçmiş ümmetlerdeki inkâr döngüsü hatırlatılır.)

75 — Sonra onların ardından Mûsâ ve Hârûn’u, Firavun’a ve ileri gelenlerine âyetlerimizle gönderdik. Fakat onlar büyüklük tasladılar ve suçlu bir topluluk oldular.

(Konu: Kibir | Ana mesaj: Hakikate en büyük engel gururdur.)

(Firavun’un direnişinin kökü kibir olarak gösterilir.)

76 — Kendilerine katımızdan hak gelince, “Bu apaçık bir sihirdir” dediler.

(Konu: İnkâr | Ana mesaj: Hakikat, menfaate dokununca ‘sihir’ olur.)

(Firavun çevresinin, mucizeyi küçümseme tavrı yansıtılır.)

77 — Mûsâ dedi ki: “Size gelen hak için mi ‘bu sihirdir’ diyorsunuz? Oysa sihirbazlar kurtuluşa ermezler.”

(Konu: Gerçek | Ana mesaj: Hak ile hile aynı kefeye konulamaz.)

(Mûsâ’nın, ithama karşı net cevabı aktarılır.)

78 — Dediler ki: “Bizi, atalarımızı üzerinde bulduğumuz yoldan çevirmek ve yeryüzünde büyüklük size ait olsun diye mi geldin? Biz size inanacak değiliz.”

(Konu: Gelenek | Ana mesaj: Alışkanlık, hakikate perde olur.)

(İnkârın gerekçesi olarak gelenek ve iktidar korkusu gösterilir.)

79 — Firavun dedi ki: “Bana bütün bilgili sihirbazları getirin.”

(Konu: Çare | Ana mesaj: Hakikatle değil, hileyle yarışmak isterler.)

(Firavun’un, mucizeyi sihirle bastırma planı anlatılır.)

80 — Sihirbazlar gelince Mûsâ onlara dedi ki: “Atacağınızı atın.”

(Konu: Cesaret | Ana mesaj: Hak, meydandan kaçmaz.)

(Mûsâ’nın, gerçeğe güvenen tavrı gösterilir.)

81 — Onlar atınca Mûsâ dedi ki: “Sizin getirdiğiniz şey sihirdir. Şüphesiz Allah onu boşa çıkaracaktır. Çünkü Allah bozguncuların işini düzeltmez.”

(Konu: Hak-Bâtıl | Ana mesaj: Hile ayakta kalamaz, hak boşa düşmez.)

(Mûsâ, yapılanın mahiyetini açıkça ortaya koyar.)

82 — Allah, sözleriyle hakkı ortaya çıkarır; suçlular hoşlanmasa da.

(Konu: Zafer | Ana mesaj: Hak, er ya da geç görünür olur.)

(İlahi iradenin üstünlüğü vurgulanır.)

83 — Firavun ve ileri gelenlerinin kendilerine kötülük yapmasından korktukları için Mûsâ’ya, kavminden ancak bir zürriyet iman etti. Çünkü Firavun yeryüzünde zorba idi ve gerçekten aşırı gidenlerdendi.

(Konu: Korku | Ana mesaj: Baskı, imanı gizletir.)

(Firavun’un zulmü altında iman edenlerin durumu anlatılır.)

84 — Mûsâ dedi ki: “Ey kavmim! Eğer Allah’a iman ettiyseniz ve O’na teslim olmuşsanız, yalnız O’na tevekkül edin.”

(Konu: Tevekkül | Ana mesaj: İman, güvene dönüşmelidir.)

(Zor zamanlarda dayanma noktası gösterilir.)

85 — Dediler ki: “Allah’a tevekkül ettik. Rabbimiz! Bizi zalimler topluluğu için bir deneme konusu kılma.”

(Konu: Dua | Ana mesaj: Tevekkül, yalvarışla güçlenir.)

(Müminlerin ortak yakarışı aktarılır.)

86 — “Bizi, inkâr eden topluluktan rahmetinle kurtar.”

(Konu: Kurtuluş | Ana mesaj: Sığınak yalnız Allah’ın rahmetidir.)

(Müminlerin, baskı altındaki son yakarışı dile getirilir.)

87 — Mûsâ’ya ve kardeşine vahyettik: “Kavminiz için Mısır’da evler hazırlayın; evlerinizi namaz kılınacak yerler edinin ve namazı dosdoğru kılın. Müminleri müjdele.”

(Konu: Dayanak | Ana mesaj: Zor zamanda ibadet, direncin kaynağıdır.)

(Baskı altında bir toplumun manevî olarak ayakta tutulması emredilir.)

88 — Mûsâ dedi ki: “Rabbimiz! Sen Firavun’a ve ileri gelenlerine dünya hayatında ziynet ve mallar verdin. Rabbimiz! Bununla senin yolundan saptırıyorlar. Rabbimiz! Mallarını yok et, kalplerini sıkıca bağla ki, can yakıcı azabı görünceye kadar iman etmesinler.”

(Konu: Saptırma | Ana mesaj: Servet, bazen imtihan değil tuzaktır.)

(Zulme araç olan nimetlerin hikmeti sorgulanır.)

89 — Allah buyurdu ki: “İkinizin duası kabul edilmiştir. Doğru yolda sebat edin; bilmeyenlerin yoluna uymayın.”

(Konu: Sebat | Ana mesaj: Dua kabul edilse bile sabır gerekir.)

(Kabul edilen duanın ardından istikrar emredilir.)

90 — İsrailoğulları’nı denizden geçirdik. Firavun ve askerleri zulüm ve düşmanlıkla onların peşine düştü. Nihayet boğulma kendisini yakalayınca, “İsrailoğulları’nın iman ettiğinden başka ilâh olmadığına inandım; ben de müslümanlardanım” dedi.

(Konu: Geç İman | Ana mesaj: Son anda gelen teslimiyet kurtarmaz.)

(Firavun’un boğulma anındaki imanı aktarılır.)

91 — Şimdi mi? Oysa daha önce isyan etmiş ve bozgunculardan olmuştun.

(Konu: Geç Kalış | Ana mesaj: Son anda gelen pişmanlık, geçmişi silmez.)

(Firavun’un imanı, vaktini geçtiği için reddedilir.)

92 — Bugün seni bedeninle kurtaracağız ki, senden sonrakilere ibret olasın. Şüphesiz insanların çoğu âyetlerimizden gafildir.

(Konu: İbret | Ana mesaj: Bazı kurtuluşlar ders olsun diyedir.)

(Firavun’un cesedinin ibret olarak korunacağı bildirilir.)

93 — Andolsun, İsrailoğulları’nı güzel bir yurda yerleştirdik ve onlara temiz rızıklardan verdik. Kendilerine ilim gelinceye kadar ayrılığa düşmediler. Şüphesiz Rabbin, ayrılığa düştükleri şeyler hakkında kıyamet günü aralarında hüküm verecektir.

(Konu: Ayrılık | Ana mesaj: Bilgi geldikten sonra çıkan ihtilaf ağırdır.)

(Nimet ve ilim sonrası yaşanan bölünmeye işaret edilir.)

94 — Eğer sana indirdiğimizden şüphede isen, senden önce kitabı okuyanlara sor. Andolsun ki sana Rabbinden hak gelmiştir. Sakın şüphe edenlerden olma.

(Konu: Yakîn | Ana mesaj: Hak, şüphe kaldırmaz.)

(Vahyin doğruluğu, önceki kitaplarla teyit edilir.)

95 — Allah’ın âyetlerini yalanlayanlardan da olma; yoksa ziyana uğrayanlardan olursun.

(Konu: Uyarı | Ana mesaj: Hakikati reddetmek, kaybın kendisidir.)

(Şüphenin inkâra dönüşmemesi için kesin uyarı yapılır.)

96 — Şüphesiz, Rabbinin sözü aleyhlerine gerçekleşmiş olanlar iman etmezler.

(Konu: Sonuç | Ana mesaj: Israrla reddeden, artık kapıyı kapatır.)

(Sürekli inkârın kalıcı bir hâle dönüşmesi ifade edilir.)

97 — Onlara her türlü mucize gelse bile, can yakıcı azabı görünceye kadar iman etmezler.

(Konu: İnat | Ana mesaj: Kalbi kapanana delil yetmez.)

(Mucizenin bile inadı kıramayacağı anlatılır.)

98 — Keşke iman edip de imanı kendisine fayda veren bir şehir olsaydı! Yûnus’un kavmi müstesna. Onlar iman edince, dünya hayatındaki rezillik azabını onlardan kaldırdık ve onları bir süreye kadar faydalandırdık.

(Konu: Fırsat | Ana mesaj: Vaktinde iman kurtarır.)

(Yûnus kavminin, azap gelmeden iman ederek kurtuluşu örnek verilir.)

99 — Eğer Rabbin dileseydi, yeryüzündekilerin hepsi elbette iman ederdi. O hâlde sen, mümin olmaları için insanları zorlayacak mısın?

(Konu: İrade | Ana mesaj: İman zorla değil, seçimle olur.)

(Hidayetin ilahî iradeye bağlı olduğu hatırlatılır.)

100 — Allah’ın izni olmadıkça hiç kimse iman edemez. O, akıllarını kullanmayanların üzerine pislik verir.

(Konu: Akıl | Ana mesaj: Hidayetin yolu, düşünmekten geçer.)

(İman ile aklı kullanma arasındaki bağ kurulur.)

101 — De ki: “Göklerde ve yerde neler var, bakın!” Fakat iman etmeyen bir topluluğa ne âyetler ne de uyarılar fayda verir.

(Konu: Bakış | Ana mesaj: Görmek yetmez, inanmak gerekir.)

(Delillerin, niyetsiz kalpleri dönüştürmeye yetmeyeceği bildirilir.)

102 — Onlar, kendilerinden önce gelip geçenlerin başına gelen günlerin benzerinden başkasını mı bekliyorlar? De ki: “Bekleyin; ben de sizinle birlikte bekleyenlerdenim.”

(Konu: İbret | Ana mesaj: Geçmiş, geleceğin aynasıdır.)

(Önceki toplumların akıbeti hatırlatılır.)

103 — Sonra peygamberlerimizi ve iman edenleri kurtarırız. Müminleri kurtarmak üzerimize düşen bir haktır.

(Konu: Güvence | Ana mesaj: Mümin, asla sahipsiz değildir.)

(İlahi yardımın sürekliliği müjdelenir.)

104 — De ki: “Ey insanlar! Benim dinimden şüphedeyseniz, bilin ki ben Allah’tan başka taptıklarınıza tapmam; ancak sizi öldürecek olan Allah’a kulluk ederim. Bana müminlerden olmam emredilmiştir.”

(Konu: Netlik | Ana mesaj: Hak yol, taviz kabul etmez.)

(Peygamberin inançta kararlılığı ilan edilir.)

105 — “Yüzünü hanif olarak dine çevir ve sakın müşriklerden olma.”

(Konu: İstikamet | Ana mesaj: Yönünü bozmadan hakka dön.)

(Tevhidde sebat emredilir.)

106 — “Allah’ı bırakıp sana ne fayda ne de zarar verebilen şeylere yalvarma. Bunu yaparsan, şüphesiz zalimlerden olursun.”

(Konu: Tevhid | Ana mesaj: Güçsüze yönelmek kaybettirir.)

(Şirkin anlamsızlığı açıkça belirtilir.)

107 — Eğer Allah sana bir zarar dokundurursa, onu O’ndan başka giderecek yoktur. Eğer sana bir hayır dilerse, O’nun lütfunu geri çevirecek de yoktur. O, lütfunu kullarından dilediğine eriştirir. O, çok bağışlayan, çok merhamet edendir.

(Konu: Kudret | Ana mesaj: Zarar da fayda da O’nun elindedir.)

(Mutlak tasarrufun Allah’a ait olduğu öğretilir.)

108 — De ki: “Ey insanlar! Size Rabbinizden hak gelmiştir. Artık kim doğru yolu bulursa, kendi yararınadır; kim saparsa, ancak kendi aleyhine sapar. Ben sizin üzerinize vekil değilim.”

(Konu: Sorumluluk | Ana mesaj: Herkes kendi yolunun sonucunu taşır.)

(Hidayetin bireysel sorumluluk olduğu bildirilir.)

109 — Sana vahyedilene uy ve Allah hükmünü verinceye kadar sabret. O, hüküm verenlerin en hayırlısıdır.

(Konu: Sebat | Ana mesaj: Hak yolda kalmak, sabır ister.)

(Sure, peygambere sabır ve teslimiyet çağrısıyla tamamlanır.)