1. Hâ. Mîm.

(Konu: Kur’an’ın başlangıcı | Ana mesaj: İlahi kelama dikkat çekiş)

Hurûf-ı mukattaa ile başlayan sureler, Kur’an’ın beşer sözü olmadığını hatırlatır.

2. Apaçık olan Kitab’a andolsun ki,

(Konu: Kur’an’ın açıklığı | Ana mesaj: İlahi rehberin kesinliği)

Kur’an’ın hak ile batılı ayıran açık bir kitap olduğu vurgulanır.

3. Biz onu mübarek bir gecede indirdik. Şüphesiz biz uyarıcıyız.

(Konu: Vahyin indirilişi | Ana mesaj: İlahi uyarı ve rahmet)

Bu gece, Kur’an’ın indirildiği Kadir gecesi olarak açıklanır.

4. Katımızdan bir emirle her hikmetli iş o gecede ayırt edilir.

(Konu: İlahi takdir | Ana mesaj: Kaderin Allah tarafından belirlenmesi)

Allah’ın düzeni ve takdiri kusursuzdur; her şey ilahi ilme göre belirlenir.

5. (Bu,) katımızdan bir emirle olur. Çünkü biz elçiler göndereniz.

(Konu: Peygamberlik | Ana mesaj: İlahi mesajın insanlara ulaştırılması)

Peygamberler, insanları uyarmak ve doğru yolu göstermek için gönderilmiştir.

6. Rabbinden bir rahmet olarak. Şüphesiz O, hakkıyla işitendir, bilendir.

(Konu: İlahi rahmet | Ana mesaj: Allah’ın merhameti ve ilmi)

Vahiy ve uyarılar bir ceza değil, insanlık için rahmettir.

7. O, göklerin, yerin ve ikisi arasındakilerin Rabbidir; eğer kesin olarak inanıyorsanız.

(Konu: Tevhid | Ana mesaj: Allah’ın mutlak hakimiyeti)

İman iddiası, Allah’ın her şeyin Rabbi olduğunu kabul etmekle tamamlanır.

8. O’ndan başka hiçbir ilâh yoktur. Dirilten de O’dur, öldüren de. Sizin de Rabbinizdir, önceki atalarınızın da Rabbi.

(Konu: Tevhid | Ana mesaj: Hayat ve ölüm Allah’ın elindedir)

İnsan, köklerini ve geçmişini düşünerek Rabbini tanımalıdır.

9. Fakat onlar şüphe içindedirler, eğlenip duruyorlar.

(Konu: İnkar ve gaflet | Ana mesaj: Hakikatin hafife alınması)

Şüphe, insanı ciddiyetten ve sorumluluktan uzaklaştırır.

10. Artık sen, göğün açık bir duman getireceği günü gözetle.

(Konu: İlahi uyarı | Ana mesaj: Azabın yaklaşması)

Bu ayet, inkâr edenleri bekleyen ilahi ikaza dikkat çeker.

11. O duman, insanları kaplayacaktır. Bu, can yakıcı bir azaptır.

(Konu: Azap | Ana mesaj: İnkarın sonucu)

İnsanların dünyada yaşadığı sıkıntılar da ilahi bir ikazdır.

12. “Rabbimiz! Azabı bizden kaldır. Çünkü biz iman ettik” (derler).

(Konu: Pişmanlık | Ana mesaj: Zor zamanda gelen iman)

Azap anında yapılan iman, samimiyetten uzak olabilir.

13. Nerede onlarda öğüt almak? Oysa kendilerine (gerçeği) açıklayan bir peygamber gelmişti.

(Konu: Uyarının reddi | Ana mesaj: Hakikat geldikten sonra inkâr)

Peygamberi görüp reddetmek, sorumluluğu artırır.

14. Sonra ondan yüz çevirdiler ve “(Bu), öğretilmiş bir delidir” dediler.

(Konu: İftira | Ana mesaj: Peygamberlere yapılan suçlamalar)

Tarih boyunca hakikat getirenlere aynı ithamlar yapılmıştır.

15. Biz azabı biraz kaldıracağız; fakat siz yine döneceksiniz.

(Konu: İmtihan | Ana mesaj: Geçici rahatlamanın aldatıcılığı)

İnsan sıkıntı geçince eski yanlışlarına dönme eğilimindedir.

16. O büyük yakalayış gününde biz mutlaka intikam alacağız.

(Konu: İlahi adalet | Ana mesaj: Hesabın kaçınılmazlığı)

Allah’ın adaleti ertelenebilir ama asla iptal edilmez.

17. Andolsun, onlardan önce Firavun’un kavmini de imtihan etmiştik. Onlara çok değerli bir peygamber gelmişti.

(Konu: İmtihan | Ana mesaj: Peygamber gönderilmesi bir rahmettir)

Firavun kavmi, Musa (a.s.) ile uyarılmış fakat bu nimeti reddetmiştir.

18. “Allah’ın kullarını bana teslim edin. Şüphesiz ben size gönderilmiş güvenilir bir elçiyim.”

(Konu: Tebliğ | Ana mesaj: Zulmün terk edilmesi çağrısı)

Musa (a.s.), İsrailoğullarına yapılan zulmün sona ermesini istemiştir.

19. “Allah’a karşı büyüklük taslamayın. Ben size apaçık bir delil getiriyorum.”

(Konu: Kibir | Ana mesaj: Hak karşısında tevazu)

Kibir, hakikatin kabul edilmesinin önündeki en büyük engeldir.

20. “Eğer bana inanmazsanız, bari benden uzak durun.”

(Konu: Barışçıl çağrı | Ana mesaj: Zorlama yoktur)

Musa (a.s.), tebliğinde zorbalık değil, uyarı yolunu tercih etmiştir.

21. Bunun üzerine Rabbine dua etti: “Bunlar suçlu bir topluluktur.”

(Konu: Dua | Ana mesaj: Zulme karşı ilahi yardım talebi)

Peygamberler, çaresiz kaldıklarında Allah’a yönelmişlerdir.

22. (Allah buyurdu ki:) “Kullarımı geceleyin yola çıkar. Çünkü siz takip edileceksiniz.”

(Konu: Kurtuluş | Ana mesaj: İlahi plan)

Hicret, Allah’ın izniyle gerçekleşen bir kurtuluş yoludur.

23. “Denizi olduğu gibi bırak; çünkü onlar boğulacak bir ordudur.”

(Konu: İlahi hüküm | Ana mesaj: Zulmün sonu)

Firavun ve ordusu, zulümlerinin karşılığını bu şekilde bulmuştur.

24. Onlar nice bahçeler, pınarlar,

(Konu: Dünya nimetleri | Ana mesaj: Geçici zenginlik)

Firavun kavmi, sahip oldukları nimetlerle aldanmıştı.

25. Ekinler, güzel makamlar,

(Konu: Saltanat | Ana mesaj: Dünyevi gücün aldatıcılığı)

İktidar ve refah, insanı şükürden uzaklaştırabilir.

26. İçinde zevk sürüp durdukları nimetler bıraktılar.

(Konu: Fanilik | Ana mesaj: Dünya kalıcı değildir)

İnsan, zevk aldığı her şeyi geride bırakacaktır.

27. İşte böyle oldu. Onları başka bir topluluğa miras bıraktık.

(Konu: İlahi adalet | Ana mesaj: Nimetin el değiştirmesi)

Zulümle elde edilen nimetler kalıcı olmaz.

28. Gök ve yer onlar için ağlamadı; kendilerine mühlet de verilmedi.

(Konu: Değersizlik | Ana mesaj: Zulmün ardından iz kalmaz)

Allah katında değeri olmayanların ardından matem tutulmaz.

29. Andolsun, İsrailoğullarını aşağılayıcı azaptan kurtardık.

(Konu: Kurtuluş | Ana mesaj: Sabredenlerin mükâfatı)

Allah, zulme uğrayan kullarını sonunda mutlaka kurtarır.

30. Firavun’dan; çünkü o azgınlardan, aşırı gidenlerdendi.

(Konu: Azgınlık | Ana mesaj: Gücün şımartması)

Firavun, gücü kendinden bilerek ilahlık iddiasına sapmıştır.

31. Andolsun, onları bilerek âlemlere üstün kıldık.

(Konu: İlahi tercih | Ana mesaj: Nimet imtihandır)

Üstünlük, sorumluluğu da beraberinde getirir.

32. Onlara, içinde açık bir imtihan bulunan ayetler verdik.

(Konu: İmtihan | Ana mesaj: Ayetler sorumluluk doğurur)

Mucizeler iman için bir fırsattır, garanti değildir.

33-34-35.Onlar(Müşrikler) şöyle diyorlar: “Bizim ilk ölümümüzden başka bir şey yoktur. Biz diriltilecek de değiliz.”

(Konu: Ahiret inkârı | Ana mesaj: Hesabı reddetme)

Ahireti inkâr etmek, sorumluluktan kaçmanın bir yoludur.

36. “Eğer doğru söyleyenler iseniz, atalarımızı geri getirin.”

(Konu: Alay | Ana mesaj: İmanla alay edilmesi)

İnkârcılar, iman edenlerden mucize talep ederek alaycı bir tutum sergiler.

37. Bunlar mı daha hayırlı, yoksa Tubba‘ kavmi ve onlardan öncekiler mi? Biz onları yok ettik; çünkü onlar suçluydular.

(Konu: Tarihî ibret | Ana mesaj: Güç kurtarmaz)

Tarih boyunca nice güçlü kavimler inkârları sebebiyle helâk edilmiştir.

38. Biz gökleri, yeri ve ikisi arasındakileri oyun olsun diye yaratmadık.

(Konu: Yaratılış | Ana mesaj: Hayatın amacı vardır)

Kâinat başıboş değil, hikmet üzere yaratılmıştır.

39. Biz onları ancak hak ile yarattık. Fakat onların çoğu bilmiyorlar.

(Konu: Hakikat | Ana mesaj: Cehaletin tehlikesi)

İnsan bilmediği için inkâr eder; bildiği hâlde inkâr eden ise daha ağır sorumludur.

40. Şüphesiz ayırım günü, onların hepsi için belirlenmiş bir vakittir.

(Konu: Kıyamet | Ana mesaj: Hesap günü kaçınılmazdır)

Hak ile batılın ayrılacağı gün ertelenemez.

41. O gün dost, dosta hiçbir fayda sağlayamaz; onlara yardım da edilmez.

(Konu: Yalnızlık | Ana mesaj: Herkes kendi hesabını verir)

Ahirette soy, dostluk ve makam geçersizdir.

42. Ancak Allah’ın merhamet ettikleri hariç. Şüphesiz O, mutlak güç sahibidir, çok merhametlidir.

(Konu: Rahmet | Ana mesaj: Kurtuluş Allah’ın lütfudur)

Kurtuluş, sadece ilahi rahmetle mümkündür.

43. Şüphesiz zakkum ağacı,

(Konu: Cehennem | Ana mesaj: Azabın başlangıcı)

Zakkum, cehennem ehlinin yiyeceği olarak tasvir edilir.

44. Günahkârların yemeğidir.

(Konu: Günah | Ana mesaj: İnkarın bedeli)

İnkâr ve zulüm, cehennem azabını beraberinde getirir.

45. Kaynar su gibi karınlarda kaynar.

(Konu: Azap | Ana mesaj: Cehennemin dehşeti)

Cehennem azabı, sadece bedensel değil, ruhsaldır da.

46. Kaynar suyun kaynaması gibi.

(Konu: Süreklilik | Ana mesaj: Azabın devamlılığı)

Bu tasvir, azabın hafif olmadığını vurgular.

47. “Onu tutun da cehennemin ortasına sürükleyin.”

(Konu: İlahi emir | Ana mesaj: İnkarcıya karşı hüküm)

Bu hitap, azabın kesinliğini gösterir.

48. Sonra onun başının üzerine kaynar sudan dökün.

(Konu: Azabın şiddeti | Ana mesaj: İlahi adalet)

İnsan dünyada yaptıklarının karşılığını eksiksiz alır.

49. “Tat bakalım! Sen hani çok güçlüydün, çok değerliydin!”

(Konu: Alay | Ana mesaj: Dünya kibri boşa çıkar)

Dünyada büyüklük taslayanların ahiretteki hali tasvir edilir.

50. İşte bu, sizin şüphe edip durduğunuz şeydir.

(Konu: Gerçek | Ana mesaj: İnkar edilen hakikat)

Ahiret, inkâr edilse de inkârla yok olmaz.

51. Şüphesiz Allah’a karşı gelmekten sakınanlar, güvenli bir yerde olacaklardır.

(Konu: Takva | Ana mesaj: Kurtuluş yolu)

Takva, ahirette güvenin anahtarıdır.

52. Bahçelerde ve pınar başlarındadırlar.

(Konu: Cennet | Ana mesaj: Ebedi huzur)

Cennet, huzurun ve nimetlerin yurdudur.

53. İnce ve kalın ipekten elbiseler giyerek karşılıklı otururlar.

(Konu: Nimet | Ana mesaj: Onurlu mükâfat)

Cennette nimetler sadece maddi değil, izzetlidir.

54. İşte böyle. Onları iri gözlü hurilerle evlendirmişizdir.

(Konu: Mükâfat | Ana mesaj: İlahi ikram)

Bu tasvir, cennetin mükemmel nimetlerini anlatır.

55. Orada güven içinde her türlü meyveyi isterler.

(Konu: Bolluk | Ana mesaj: Korkusuz yaşam)

Cennette yokluk ve endişe yoktur.

56. Orada ilk ölümden başka ölüm tatmazlar. Allah onları cehennem azabından korumuştur.

(Konu: Ebediyet | Ana mesaj: Sonsuz hayat)

Cennet ehli için ölüm bir daha yoktur.

57. Rabbinden bir lütuf olarak. İşte bu, büyük kurtuluştur.

(Konu: Lütuf | Ana mesaj: Kurtuluş Allah’tandır)

Hiçbir kurtuluş insanın kendi gücüyle değildir.

58. Biz Kur’an’ı, düşünüp öğüt alsınlar diye senin dilinle kolaylaştırdık.

(Konu: Kur’an | Ana mesaj: Anlaşılır vahiy)

Kur’an, anlaşılmak ve yaşanmak için indirilmiştir.

59. Artık sen bekle; çünkü onlar da beklemektedirler.

(Konu: Sabır | Ana mesaj: İlahi hükmün tecellisi)

Hak er ya da geç ortaya çıkar; sabır bunun anahtarıdır.