1. Hâ. Mîm.

(Konu: Kur’an’ın başlangıcı | Ana mesaj: İlahi kelama dikkat çekiş)

Hurûf-ı mukattaa, Kur’an’ın beşer sözü olmadığını hatırlatır.

2. Bu Kitab’ın indirilişi, mutlak güç sahibi, hüküm ve hikmet sahibi Allah tarafındandır.

(Konu: Vahyin kaynağı | Ana mesaj: Kur’an ilahidir)

Kur’an’ın kaynağı insan değil, Allah’tır.

3. Şüphesiz göklerde ve yerde iman edenler için nice deliller vardır.

(Konu: Tevhid delilleri | Ana mesaj: Kâinat ayettir)

Yaratılmış her şey, Allah’ın varlığına işaret eder.

4. Sizin yaratılışınızda ve (yeryüzünde) yayıp ürettiği canlılarda, kesin olarak inanan bir toplum için ibretler vardır.

(Konu: Yaratılış | Ana mesaj: İnsanın varlığı bir delildir)

İnsan kendi varlığını tefekkür ettiğinde Rabbini tanır.

5. Gece ile gündüzün değişmesinde, Allah’ın gökten indirip onunla yeryüzünü ölümünden sonra diriltmesinde ve rüzgârları yönlendirmesinde, aklını kullanan bir toplum için deliller vardır.

(Konu: Tefekkür | Ana mesaj: Doğa başıboş değildir)

Tabiat olayları tesadüf değil, ilahi düzenin parçasıdır.

6. İşte bunlar, sana hak olarak okuduğumuz Allah’ın ayetleridir. Artık Allah’tan ve O’nun ayetlerinden sonra hangi söze inanacaklar?

(Konu: Hakikat | Ana mesaj: Kur’an’dan sonra söz olmaz)

Kur’an’a rağmen başka yol aramak sapmadır.

7. Vay haline her yalancı günahkârın!

(Konu: Uyarı | Ana mesaj: Yalan ve günahın sonu)

Hakikati örtmek, insanı ağır bir sorumluluğa sokar.

8. Kendisine okunan Allah’ın ayetlerini işitir de sonra büyüklük taslayarak sanki onları hiç işitmemiş gibi ısrar eder. İşte ona can yakıcı bir azabı müjdele.

(Konu: Kibir | Ana mesaj: Bilerek inkâr)

Bilgiye rağmen inkâr, cezanın en ağır sebebidir.

9. Ayetlerimizden bir şey öğrendiği zaman da onu alaya alır. İşte onlar için aşağılayıcı bir azap vardır.

(Konu: Alay | Ana mesaj: Hakikatle alay helâktir)

İlahi mesajı küçümsemek, insanı değersizleştirir.

10. Arkalarından cehennem vardır. Kazandıkları şeyler de, Allah’tan başka edindikleri dostlar da onlara hiçbir fayda sağlamaz. Onlar için büyük bir azap vardır.

(Konu: Ahiret | Ana mesaj: Sahte dayanaklar çöker)

Dünya bağları ahirette fayda vermez.

11. Bu (Kur’an) bir hidayettir. Rablerinin ayetlerini inkâr edenlere ise çok kötü, can yakıcı bir azap vardır.

(Konu: Hidayet | Ana mesaj: Kurtuluş rehberi)

Kur’an, yol gösteren bir rehberdir; reddeden bedelini öder.

12. Allah, emriyle denizi sizin hizmetinize verendir. Gemiler onda yüzsün ve siz O’nun lütfundan rızık arayasınız diye. Umulur ki şükredersiniz.

(Konu: Nimet | Ana mesaj: Şükür bilinci)

İnsan istifade ettiği nimetleri fark etmeye çağrılır.

13. Göklerde ve yerde ne varsa hepsini, katından bir lütuf olarak sizin hizmetinize verdi. Şüphesiz bunda düşünen bir toplum için ibretler vardır.

(Konu: İlahi lütuf | Ana mesaj: İnsan sorumludur)

Nimet, beraberinde hesap getirir.

14. İman edenlere söyle: Allah’ın günlerinin gelmesini ummayanları bağışlasınlar. Çünkü Allah, her topluma kazandığının karşılığını verecektir.

(Konu: Affedicilik | Ana mesaj: Sabır ve adalet)

Mümin, tepkisini Allah’ın adaletine bırakır.

15. Kim iyi bir iş yaparsa kendi lehinedir; kim de kötülük yaparsa kendi aleyhinedir. Sonra Rabbinize döndürüleceksiniz.

(Konu: Sorumluluk | Ana mesaj: Herkes yaptığının karşılığını görür)

İslam’da başkasının günahını yüklenme yoktur.

16. Andolsun, İsrailoğullarına Kitap, hüküm ve peygamberlik verdik; onları temiz rızıklarla rızıklandırdık ve onları âlemlere üstün kıldık.

(Konu: İlahi nimet | Ana mesaj: Üstünlük sorumluluktur)

İsrailoğullarına verilen nimetler, bir imtihan ve görevdi.

17. Onlara, din konusunda apaçık deliller verdik. Kendilerine ilim geldikten sonra, aralarındaki çekememezlik yüzünden ayrılığa düştüler. Şüphesiz Rabbin, ayrılığa düştükleri konularda kıyamet günü aralarında hüküm verecektir.

(Konu: Ayrılık | Ana mesaj: İlim kibirle birleşince fitne doğurur)

İhtilafın sebebi cehalet değil, haset ve çıkar olmuştur.

18. Sonra seni, din konusunda apaçık bir şeriat üzerine koyduk. Sen ona uy; bilmeyenlerin heveslerine uyma.

(Konu: Şeriat | Ana mesaj: Hak yol bellidir)

Heva ve heves, ilahi ölçünün yerine geçemez.

19. Çünkü onlar, Allah’tan gelecek hiçbir şeyi senden uzaklaştıramazlar. Şüphesiz zalimler birbirlerinin dostlarıdır; Allah ise takva sahiplerinin dostudur.

(Konu: Dostluk | Ana mesaj: Hakiki dost Allah’tır)

Zulüm, kendi benzerini çeker; takva ise ilahi desteği.

20. Bu (Kur’an), insanlar için basiretlerdir; kesin olarak inanan bir toplum için de hidayet ve rahmettir.

(Konu: Kur’an | Ana mesaj: Yol gösterici kitap)

Kur’an, gözü ve kalbi açan bir rehberdir.

21. Yoksa kötülük işleyenler, kendilerini iman edip salih ameller işleyenlerle bir tutacağımızı mı sandılar? Hayatları ve ölümleri bir mi olacak? Ne kötü hüküm veriyorlar!

(Konu: Adalet | Ana mesaj: İyilik ve kötülük eşit değildir)

İlahi adalet, dünyada eksik görünse de ahirette tamamlanır.

22. Allah gökleri ve yeri hak ile yarattı ki herkes kazandığının karşılığını görsün; onlara haksızlık edilmez.

(Konu: Yaratılış | Ana mesaj: Adalet üzere düzen)

Kâinatın düzeni, hesap gerçeğine işaret eder.

23. Hevasını ilâh edinen, Allah’ın bir bilgiye göre saptırdığı, kulağını ve kalbini mühürlediği, gözüne de perde çektiği kimseyi gördün mü? Artık onu Allah’tan başka kim doğru yola iletebilir? Hâlâ düşünmez misiniz?

(Konu: Heva | Ana mesaj: Arzular ilahlaşırsa sapma olur)

İnsan ölçüyü kaybedince, arzularını hakem yapar.

24. Dediler ki: “Hayat ancak bu dünyadaki hayatımızdır; ölürüz ve yaşarız; bizi ancak zaman yok eder.” Oysa onların bu konuda hiçbir bilgileri yoktur; sadece zanna uyuyorlar.

(Konu: Materyalizm | Ana mesaj: Ahireti inkâr)

Zan, bilgi yerine geçtiğinde hakikat kaybolur.

25. Kendilerine ayetlerimiz apaçık okunduğu zaman, “Eğer doğru söylüyorsanız atalarımızı getirin!” demekten başka delilleri yoktur.

(Konu: İnat | Ana mesaj: Delilsiz inkâr)

İnkârcı, inanmak istemediği için imkânsızı şart koşar.

26. De ki: “Sizi Allah diriltir, sonra öldürür; sonra sizi, gerçekleşmesinde şüphe olmayan kıyamet gününde bir araya toplar. Fakat insanların çoğu bilmezler.”

(Konu: Diriliş | Ana mesaj: Kıyamet kesin)

İnsan bilmediği için değil, kabul etmek istemediği için inkâr eder.

27. Göklerin ve yerin mülkü Allah’ındır. Kıyamet koptuğu gün, işte o gün bâtıla sapanlar hüsrana uğrayacaktır.

(Konu: Mülk | Ana mesaj: Hak sahipliği Allah’ındır)

Mülk iddiası kıyamette anlamını yitirir.

28. O gün her ümmeti diz çökmüş görürsün. Her ümmet kendi kitabına çağrılır: “Bugün yaptıklarınızla cezalandırılacaksınız.”

(Konu: Hesap | Ana mesaj: Toplu muhasebe)

“Câsiye” ismi, bu diz çöküş sahnesinden gelir.

29. “Bu, size karşı hak ile konuşan kitabımızdır. Şüphesiz biz, yaptıklarınızı kaydediyorduk.”

(Konu: Amel defteri | Ana mesaj: Kayıt altındaki hayat)

İnsan unutur ama ilahi kayıt unutmaz.

30. İman edip salih ameller işleyenlere gelince, Rableri onları rahmetine alır. İşte apaçık kurtuluş budur.

(Konu: Kurtuluş | Ana mesaj: Rahmetle sonuçlanan iman)

Kurtuluş, iman ve salih amelin birleşmesiyle olur.

31. İnkâr edenlere gelince: “Ayetlerim size okunmadı mı? Siz büyüklük tasladınız ve suçlu bir topluluk oldunuz.”

(Konu: Pişmanlık | Ana mesaj: Kibrin itirafı)

Ahirette inkâr mazeret olmaz.

32. “Allah’ın vaadi gerçektir; kıyamet saatinde şüphe yoktur” denildiği zaman siz, “Kıyametin ne olduğunu bilmiyoruz; biz sadece zan ediyoruz, kesin bir bilgimiz yoktur” diyordunuz.

(Konu: Şüphe | Ana mesaj: Ertelemenin bedeli)

Zanla oyalanmak, hakikatten kaçıştır.

33. Yaptıkları kötülükler kendilerine görünmüş, alay ettikleri şey onları kuşatmıştır.

(Konu: Karşılık | Ana mesaj: Amelin yansıması)

İnsan kaçtığı hakikatle yüzleşir.

34. Denilir ki: “Siz, bugüne kavuşmayı nasıl unuttuysanız, biz de bugün sizi unuttuk. Yeriniz ateştir; yardımcılarınız da yoktur.”

(Konu: Terk ediliş | Ana mesaj: İhmalin sonucu)

Allah’ı unutan, rahmetten mahrum kalır.

35. Bu, Allah’ın ayetlerini alaya almanız ve dünya hayatının sizi aldatmış olması sebebiyledir. Artık bugün oradan çıkarılmazlar ve özürleri de kabul edilmez.

(Konu: Aldanış | Ana mesaj: Dünya geçicidir)

Dünya sevgisi, ahireti unutturur.

36. Hamd, göklerin Rabbi, yerin Rabbi, âlemlerin Rabbi Allah’a mahsustur.

(Konu: Hamd | Ana mesaj: Mutlak övgü)

Hükmün sonunda hamd yalnızca Allah’adır.

37. Göklerde ve yerde büyüklük O’nundur. O, mutlak güç sahibidir, hüküm ve hikmet sahibidir.

(Konu: Kudret | Ana mesaj: Son söz Allah’ındır)

Sûre, Allah’ın mutlak hâkimiyetiyle son bulur.