1. Nûn. Kaleme ve satır satır yazdıklarına andolsun,

(Konu: İlahi yemin | Ana mesaj: Bilginin değeri)

Kalem, ilmin ve vahyin korunmasının sembolüdür.

2. Sen Rabbinin nimeti sayesinde asla deli değilsin.

(Konu: Peygamber savunusu | Ana mesaj: İftiranın reddi)

Müşriklerin ithamlarına kesin bir cevap verilmektedir.

3. Senin için kesintisiz bir mükâfat vardır.

(Konu: Ahiret | Ana mesaj: Sabır karşılıksız kalmaz)

Peygamber’in sabrının ilahi karşılığı vurgulanır.

4. Ve sen elbette yüce bir ahlâk üzeresin.

(Konu: Ahlâk | Ana mesaj: İslam’ın özü)

İslam’ın yaşanmış hali Peygamber ahlâkıdır.

5. Yakında sen de göreceksin, onlar da görecekler;

(Konu: İlahi adalet | Ana mesaj: Hak ortaya çıkacak)

Hak ile batılın akıbeti zamanla netleşir.

6. Hanginizin aklının yerinde olmadığını.

(Konu: İmtihan | Ana mesaj: Gerçek akıl)

Delilik ithamı tersine çevrilmektedir.

7. Şüphesiz Rabbin, yolundan sapanları en iyi bilendir; doğru yolda olanları da en iyi bilendir.

(Konu: İlahi bilgi | Ana mesaj: Mutlak ölçü Allah’tır)

Hüküm insanlara değil Allah’a aittir.

8. O hâlde yalanlayanlara boyun eğme.

(Konu: Duruş | Ana mesaj: Taviz yok)

Hak, baskıyla pazarlık konusu yapılamaz.

9. Onlar isterler ki sen yumuşak davranasın, onlar da yumuşak davransınlar.

(Konu: Taviz | Ana mesaj: Hak sulandırılamaz)

Hak ile batıl arasında orta yol yoktur.

10. Çok yemin eden, aşağılık kimseye itaat etme.

(Konu: Karakter | Ana mesaj: Güvenilmez tipler)

Yeminle süslenen yalanlara dikkat çekilir.

11. Sürekli ayıplayan, laf taşıyan,

(Konu: Ahlâk | Ana mesaj: Dil felaketi)

Toplumu bozan davranışlar sıralanır.

12. Hayrı engelleyen, haddi aşan, günaha dalmış,

(Konu: Zulüm | Ana mesaj: Karakter çöküşü)

İnkarın ahlâki yansımalarıdır.

13. Sonra da kaba ve soysuz olan,

(Konu: Kibir | Ana mesaj: Asalet imanladır)

Statü değil ahlâk üstünlüğü belirler.

14. Malı ve oğulları var diye (böyle davranan),

(Konu: Dünya aldanışı | Ana mesaj: Mal ölçü değildir)

Dünyevi güç aldanmaya sebep olur.

15. Ayetlerimiz kendisine okunduğu zaman, “Eskilerin masallarıdır” der.

(Konu: İnkâr | Ana mesaj: Klasik bahane)

Kur’an’a yöneltilen çağlar üstü inkâr dili.

16. Biz onun burnunu damgalayacağız.

(Konu: İlahi ceza | Ana mesaj: Rezillik)

Kibir, dünyada ve ahirette iz bırakır.

17. Biz onları, vaktiyle bahçe sahiplerini denediğimiz gibi denedik. Hani onlar sabahleyin mutlaka (ürünlerini) toplayacaklarına yemin etmişlerdi.

(Konu: İmtihan | Ana mesaj: Nimet sınavdır)

Mal ve bolluk, şükürle taşınmazsa imtihana dönüşür.

18. (Ama) hiçbir istisna yapmıyorlardı.

(Konu: Kibir | Ana mesaj: Allah’ı hesaba katmamak)

“İnşallah” bilincinin yokluğu kalbi mühürler.

19. Onlar uykudayken Rabbin tarafından bahçenin etrafını bir afet sardı.

(Konu: İlahi müdahale | Ana mesaj: Güç Allah’ındır)

İnsan kontrol ettiğini sandığı her şeyi bir anda kaybedebilir.

20. Bahçe kapkara kesilmişti.

(Konu: Helak | Ana mesaj: Nimetin yok oluşu)

Dün bereket olan yer, bir gecede harabeye döner.

21. Sabah olunca birbirlerine seslendiler:

(Konu: Gaflet | Ana mesaj: Geç fark ediş)

İnsan çoğu zaman musibet gelene kadar uyanmaz.

22. “Eğer ürün toplayacaksanız erkenden bahçenize gidin” dediler.

(Konu: Açgözlülük | Ana mesaj: Aceleci dünya hırsı)

Niyet paylaşmak değil, yalnızca toplamaktı.

23. Derken fısıldaşarak yola çıktılar:

(Konu: Gizli plan | Ana mesaj: Kötü niyet)

Fakirleri dışlama niyeti gizlice konuşuluyordu.

24. “Bugün bahçeye sakın bir yoksul girmesin!”

(Konu: Cimrilik | Ana mesaj: Paylaşımı engellemek)

Nimetin bereketini yok eden asıl sebep budur.

25. Ve güçlerinin yettiğini sanarak erkenden çıktılar.

(Konu: Aldanış | Ana mesaj: Sahte güç)

İnsan çoğu zaman kudreti kendine mal eder.

26. Bahçeyi görünce: “Herhâlde yolumuzu şaşırdık” dediler.

(Konu: Şaşkınlık | Ana mesaj: Gerçekle yüzleşme)

İlk aşamada inkâr, sonra kabulleniş gelir.

27. “Hayır” dediler, “biz yoksun bırakılmışız!”

(Konu: Fark ediş | Ana mesaj: Gerçekle yüzleşme)

İnsan hatasını ancak kaybettikten sonra fark edebiliyor.

28. İçlerinden aklı başında olanı dedi ki: “Ben size Rabbinizi tesbih etseydiniz ya dememiş miydim?”

(Konu: Akıl | Ana mesaj: Uyarıyı dinlemek)

Toplumlarda her zaman hakikati söyleyen bir ses vardır.

29. “Rabbimizi tesbih ederiz. Doğrusu biz zalimlermişiz!” dediler.

(Konu: Tevbe | Ana mesaj: Suçu kabul)

İtiraf, tevbenin ilk adımıdır.

30. Birbirlerini kınamaya başladılar.

(Konu: Pişmanlık | Ana mesaj: Geç kalmış muhasebe)

Hata sonrası suçlu aramak insanın refleksidir.

31. “Yazıklar olsun bize! Gerçekten biz azgın kimselermişiz.”

(Konu: Özeleştiri | Ana mesaj: Azgınlık itirafı)

Nimetin şımarttığı kalpler sonunda çöker.

32. “Belki Rabbimiz bize bunun yerine daha hayırlısını verir. Biz Rabbimize yöneliyoruz.”

(Konu: Ümit | Ana mesaj: Kapı kapanmaz)

Samimi dönüşte umut her zaman vardır.

33. İşte azap böyledir. Âhiret azabı ise elbette daha büyüktür. Keşke bilselerdi!

(Konu: Uyarı | Ana mesaj: Asıl azap ahirettedir)

Dünya musibeti, ahiret azabına kıyasla uyarıdır.

34. Şüphesiz takvâ sahipleri için Rableri katında nimetlerle dolu cennetler vardır.

(Konu: Müjde | Ana mesaj: Takvânın karşılığı)

Kaybedenler değil, sabredenler kazanır.

35. Biz, Müslümanları günahkârlar gibi mi tutacağız?

(Konu: Adalet | Ana mesaj: Eşitlik iddiası yanlıştır)

İman ile inkârın sonucu bir olamaz.

36. Size ne oluyor? Nasıl hükmediyorsunuz?

(Konu: Akıl yürütme | Ana mesaj: Mantık sorgusu)

Yanlış kabuller sorguya çekilir.

37. Yoksa sizin için içinde dilediğiniz her şeyin bulunduğu bir kitap mı var?

(Konu: Delil | Ana mesaj: Uydurma ölçü)

İnsanlar keyiflerine göre hüküm uyduramaz.

38. Orada sizin için seçip beğendiğiniz her şeyin mutlaka sizin olacağı mı yazılı?

(Konu: Aldanış | Ana mesaj: Hak iddiası boş)

İnanç, temelsiz temennilerle kurulmaz.

39. Yoksa kıyamet gününe kadar geçerli, bizim aleyhimize, sizin lehinize verilmiş sağlam yeminler mi var?

(Konu: Hesap | Ana mesaj: Garanti yok)

Kimseye ilahi teminat verilmiş değildir.

40. Sor onlara: Hangisi bunun için kefil oluyor?

(Konu: Sorgu | Ana mesaj: Dayanak yok)

İnkârın savunulacak bir temeli yoktur.

41. Yoksa onların ortakları mı var? Eğer doğru söylüyorlarsa ortaklarını getirsinler.

(Konu: Şirk | Ana mesaj: Sahte ilahlar)

Şirk, ispat edilemeyen bir iddiadır.

42. O gün baldır açılacak ve secdeye çağrılacaklar; ama güç yetiremeyecekler.

(Konu: Kıyamet | Ana mesaj: Geç kalan secde)

Dünyada eğilmeyen beden, ahirette eğilemez.

43. Gözleri zillet içinde, kendilerini bir aşağılanma kaplayacaktır. Oysa onlar sapasağlamken secdeye çağrılmışlardı.

(Konu: Pişmanlık | Ana mesaj: Ertelenen ibadet)

İbadeti erteleyen, hesabı ağırlaştırır.

44. O hâlde bu sözü (Kur’an’ı) yalanlayanları bana bırak. Biz onları bilmedikleri yönden yavaş yavaş azaba sürükleyeceğiz.

(Konu: İstidraç | Ana mesaj: Sessiz tuzak)

İstidraç, fark edilmeden gelen helâktir.

45. Onlara mühlet veriyorum. Çünkü benim tuzağım çok sağlamdır.

(Konu: İlahi plan | Ana mesaj: Aldatıcı mühlet)

Mühlet, kurtuluş değil bazen son hazırlıktır.

46. Yoksa sen onlardan bir ücret mi istiyorsun da bu yüzden ağır bir borç altında mı kalıyorlar?

(Konu: Samimiyet | Ana mesaj: Tebliğ ücretsizdir)

Peygamberin çağrısı menfaat içermez.

47. Yoksa gayb onların yanında mı da onlar mı yazıyorlar?

(Konu: Gayb | Ana mesaj: Bilgi Allah’a aittir)

Gayb bilgisi iddiası bir aldanıştır.

48. Sen Rabbinin hükmüne sabret; balık sahibi gibi olma. Hani o sıkıntı içindeyken seslenmişti.

(Konu: Sabır | Ana mesaj: Acele etmemek)

Hz. Yunus örneğiyle sabrın önemi hatırlatılır.

49. Eğer Rabbinden bir nimet ona yetişmeseydi, kınanmış olarak ıssız bir yere atılacaktı.

(Konu: Rahmet | Ana mesaj: İlahi merhamet)

Kulun kurtuluşu Allah’ın lütfuyla olur.

50. Fakat Rabbi onu seçti ve salih kullarından kıldı.

(Konu: Tevbe | Ana mesaj: Seçilmişlik tevbe ile)

Hata sonrası dönüş, dereceleri yükseltir.

51. İnkâr edenler Kur’an’ı işittiklerinde neredeyse seni gözleriyle devireceklerdi ve “O mutlaka delidir” diyorlardı.

(Konu: Haset | Ana mesaj: Kör nefret)

Hak, batılı rahatsız eder.

52. Oysa bu (Kur’an), âlemler için ancak bir öğüttür.

(Konu: Evrensellik | Ana mesaj: Son söz)

Kur’an, tüm insanlığa hitap eden ilahi uyarıdır.